Кей адамдардың өмір жолы жеке тағдырдың шеңберінен асып, тұтас бір дәуірдің тарихымен сабақтасып жатады. Олардың кәсіби ғұмыры елдегі өзгерістермен, мемлекеттік институттардың қалыптасуымен және қоғамдағы маңызды үдерістермен қатар өріледі. Юрий Александрович Хитриннің өмір жолы — осындай тағылымды ғұмырдың жарқын үлгісі.
Қарапайым аудандық прокуратураның тергеушісі қызметінен бастап, тәуелсіз Қазақстанның Бас прокуроры және Конституциялық Кеңесінің Төрағасы деңгейіне дейін көтерілген Юрий Александрович Хитрин өзінің бүкіл саналы ғұмырын заң үстемдігін орнықтыруға, мемлекет мүддесін қорғауға және құқық қорғау саласын дамытуға арнады. Оның кәсіби жолы — адалдық пен кәсібиліктің, жауапкершілік пен елге қызмет етудің шынайы көрінісі.
Юрий Александрович Хитрин 1946 жылы 24 тамызда Алматы қаласында дүниеге келген. Ол еңбек жолын 1964 жылы жұмысшы болудан бастады. Кейін С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін сәтті тәмамдап, өз өмірін құқық саласына арнады. Осылайша басталған еңбек жолы жылдар өте келе оны еліміздің ең жоғары мемлекеттік және құқықтық лауазымдарына алып келді.
1969–1980 жылдары Юрий Александрович қадағалау және тергеу саласында қызмет атқарып, кәсіби тәжірибесін шыңдады. Еңбек жолын қарапайым стажер, аудандық прокуратураның тергеушісі қызметінен бастаған ол кейін Қазақстан Республикасы Прокуратурасының аса маңызды істер жөніндегі тергеушісі, Алматы қаласы прокуратурасының тергеу бөлімінің бастығы және Қазақ ССР Прокуратурасы тергеу басқармасы бастығының орынбасары қызметтерін атқарды. Бұл жылдар оның құқық қорғау саласындағы кәсіби қалыптасу кезеңі болды. Ол қылмысты ашу мен тергеудің қатаң заңдылық стандартын қалыптастыруға үлес қосты.
Жауапты қызметтерді атқара жүріп, Юрий Александрович тек өзіне жүктелген міндетті орындаумен шектелген жоқ. Әрбір қызмет орнында заң талаптарын сақтау, тәртіпті қамтамасыз ету және мемлекеттік мүддені қорғау мәселелеріне айрықша мән берді. Оның бойындағы осы ұстаным кейінгі бүкіл мемлекеттік қызметінің негізгі өзегіне айналды.
1980–1987 жылдары ол Целиноград облысының прокуроры қызметін атқарды. Өңірлік деңгейдегі бұл жауапты қызметте заң мен тәртіптің сақталуын қадағалап қана қоймай, аймақтағы құқық қорғау органдарының жұмысын үйлестірді. Бұл кезең оның ұйымдастырушылық қабілеті мен басшылық тәжірибесін одан әрі шыңдады.
Юрий Александровичтің кәсіби біліктілігі кейін одақтық деңгейде де танылды. 1987–1990 жылдары Мәскеу қаласындағы КСРО Прокуратурасында түзету-еңбек мекемелеріндегі заңдардың сақталуын қадағалау бөлімін басқарды және одақтық прокуратура алқасының мүшесі болды. Қазақстаннан шыққан заңгердің КСРО Прокуратурасы деңгейіндегі осындай жауапты қызметтерді атқаруы оның мол тәжірибесі мен кәсіби біліктілігін айғақтайды.
1990–1992 жылдары ел өміріндегі аса маңызды тарихи кезеңде Юрий Александрович Қазақстан Республикасының құқықтық мәселелер жөніндегі мемлекеттік кеңесшісі қызметін атқарды. Бұл тәуелсіздік қарсаңындағы және тәуелсіздіктің алғашқы жылдарындағы күрделі кезең еді. Мемлекет өзінің жаңа құқықтық негіздерін қалыптастырып жатқан тұста ол алғашқы маңызды құқықтық актілерді әзірлеуге қатысты.
Елдің тәуелсіздігін нығайту жолындағы жауапты кезеңде оның тәжірибесі әскери-құқықтық салада да қажет болды. 1992–1997 жылдары Юрий Александрович Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының орынбасары — Бас әскери прокурор қызметін атқарды. Бұл кезең Қазақстанның өз дербес Қарулы Күштерінің әскери-құқықтық жүйесін құру, әскери тәртіпті нығайту және әскери қызметшілердің құқықтарын қорғау жұмыстарымен ерекшеленді.
Юрий Александровичтің кәсіби жолындағы ең биік белестердің бірі — Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры қызметіне келуі. Ол 1997 жылғы қарашадан 2000 жылғы желтоқсанға дейін еліміздің Бас прокуратурасын басқарды. Бұл Қазақстан үшін экономикалық және саяси реформалар қатар жүріп жатқан, мемлекеттік институттар жаңаша қалыптасып жатқан күрделі кезең болатын.
Осындай алмағайып уақытта қадағалау органына басшылық жасау үлкен жауапкершілікті талап етті. Юрий Александрович сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, меншік құқығын қорғау және экономикалық қылмыстарға қарсы прокурорлық қадағалау жүйесін жетілдіруге бағытталған шараларды басқарды. Оның басшылығы тұсында прокуратураның мемлекет пен қоғам алдындағы жауапкершілігіне, заң талаптарының сақталуына айрықша мән берілді.
2000 жылғы желтоқсанда Юрий Александрович Хитриннің мемлекеттік қызмет жолындағы тағы бір маңызды кезеңі басталды. Ол Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің Төрағасы болып тағайындалып, 2004 жылғы маусымға дейін осы жауапты қызметті атқарды.
Бұл қызмет оның құқық саласындағы ұзақ жылғы тәжірибесінің заңдылық пен конституциялық қағидаттарды орнықтыру бағытындағы жаңа деңгейге көтерілуін көрсетті. Конституциялық Кеңесті басқара отырып, ол елде қабылданып жатқан заңдардың Конституцияға сәйкестігін бағалауда, конституциялық қағидаттарды орнықтыруда мемлекеттік деңгейде шешуші шешімдердің қабылдануына ұйытқы болды.
Юрий Александровичтің басшылық еткен жылдары еліміз үшін аса маңызды тарихи кезеңмен тұспа-тұс келді. Бұл — тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік құрылымдары қалыптасып, жаңа құқықтық институттар құрылып жатқан уақыт еді. Осындай күрделі кезеңде ол өзінің кәсіби тәжірибесін елдің құқықтық жүйесін нығайтуға бағыттады.
Оның бүкіл қызмет жолынан бір ортақ ұстаным анық байқалады: мемлекеттік мүддені бәрінен биік қою. Юрий Александрович қандай лауазымда қызмет атқарса да, заң талаптарын сақтауды, елдің тұрақтылығы мен мемлекеттің мүддесін қорғауды басты міндет санады. Ол халықаралық ареналарда да Қазақстанның мүддесін қорғап, Отанымыздың патриоты екенін таныта білді.
Бүгінгі таңда Ю.А. Хитриннің өмір жолы жас буын заңгерлер, оқушылар мен студенттер үшін үлкен өнеге болып отыр. Оның әділдік ұстанымы, кәсіби жауапкершілігі және Отанға деген шексіз адалдығы — жас мамандар үшін бағдар боларлық қасиеттер. Заң саласын таңдаған жастар үшін оның еңбек жолы қарапайым қызметтен басталған адамның табандылық, білім және адал еңбек арқылы мемлекеттік деңгейдегі биік белестерге көтеріле алатынын көрсетеді.
Елімізде Юрий Александрович Хитриннің жарқын естелігін ардақтау мақсатында әртүрлі спорттық және ғылыми турнирлер ұйымдастырылып, жастардың кәсіби рухын көтеруге бағытталған шаралар тұрақты түрде өтіп тұрады. Бұл — оның есімін ұлықтап қана қоймай, кейінгі ұрпаққа өнегелі өмір жолын танытудың, заңға және Отанға адал қызмет етудің маңызын насихаттаудың бір көрінісі.
Юрий Александрович Хитриннің ғұмыры — Қазақстанның құқық қорғау және мемлекеттік басқару жүйесінің қалыптасу тарихымен тығыз байланысты. Қарапайым аудандық прокуратураның тергеушісінен бастап, Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры және Конституциялық Кеңесінің Төрағасына дейінгі еңбек жолы оның кәсіби білімі мен табандылығының, ел алдындағы жауапкершілігі мен мемлекетке деген адалдығының айқын дәлелі.
Уақыт өтеді, ұрпақ алмасады, мемлекеттік институттар өзгереді. Алайда ел үшін атқарылған адал еңбек пен халыққа қызмет ету жолындағы өнегелі іс ұмытылмайды. Юрий Александрович Хитриннің есімі мен жасаған ерен еңбегі Қазақстан тарихында, әсіресе құқық қорғау органдарының жүйесінің шежіресінде мәңгі сақталады.
Ордабасы ауданының прокуратурасы.
Comments